freelancing

Freelancing to model pracy niezależnej, w którym osoba świadczy usługi dla różnych klientów bez stałego stosunku pracy — najczęściej na podstawie umów zlecenia, o dzieło lub jako jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG). W Polsce freelancer prowadzący JDG sam opłaca składki ZUS (preferencyjna stawka przez 2 lata lub Mały ZUS, potem pełne składki ok. 1 600–1 700 PLN/mies. w 2024 r.) i rozlicza PIT.

Znaczenie w kontekście polskiego prawa pracy

Freelancing w Polsce funkcjonuje przede wszystkim poza tradycyjnym stosunkiem pracy regulowanym przez Kodeks pracy. Freelancerzy najczęściej zawierają umowy cywilnoprawne, takie jak umowa zlecenie lub umowa o dzieło, albo działają na podstawie jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG). Umowy te nie gwarantują prawa do urlopu, wynagrodzenia za czas choroby czy innych świadczeń pracowniczych, co odróżnia freelancing od zatrudnienia na umowę o pracę.

Osoby prowadzące JDG są zobowiązane do samodzielnego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w ZUS. W 2024 roku preferencyjna składka ZUS dla nowych przedsiębiorców wynosi około 350 PLN miesięcznie przez pierwsze 24 miesiące, a następnie przechodzi się na tzw. Mały ZUS Plus, który pozwala na obniżenie składek w zależności od przychodu. Po okresie preferencyjnym freelancerzy płacą pełne składki, które w 2024 r. wynoszą około 1 600–1 700 PLN miesięcznie. Warto zwrócić uwagę, że składka zdrowotna jest obliczana od dochodu i nie podlega odliczeniu od podatku, co zostało wprowadzone w ramach reformy znanej jako Polski Ład.

Pod względem podatkowym freelancerzy mogą wybrać różne formy rozliczenia, w tym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatek liniowy 19%, czy zasady ogólne (skala podatkowa 12% i 32%). W 2024 roku obowiązują nowe progi podatkowe oraz zmiany w mechanizmie rozliczania składki zdrowotnej. Freelancerzy rozliczają się samodzielnie, składając deklaracje PIT, najczęściej PIT-36 lub PIT-37 w przypadku łączenia z umowami o pracę.

Przykład liczbowy

Załóżmy, że freelancer prowadzący JDG osiąga miesięczny przychód w wysokości 5 000 PLN brutto. Po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu (załóżmy 20%, czyli 1 000 PLN), dochód wynosi 4 000 PLN. Przy wyborze podatku liniowego 19% podatek wyniesie 760 PLN. Składki ZUS w 2024 r. to około 1 650 PLN (pełne składki po okresie preferencyjnym). Składka zdrowotna liczona jest od dochodu i wyniesie około 342 PLN (9% z 4 000 PLN). Łączne obciążenia to więc około 2 752 PLN, co oznacza, że netto freelancer otrzyma około 2 248 PLN.

Dla porównania, pracownik zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem brutto 5 000 PLN w 2024 roku otrzyma na rękę około 3 600 PLN netto, uwzględniając składki i podatki według obowiązujących przepisów. Różnica wynika z obowiązku samodzielnego opłacania składek i podatków przez freelancera oraz braku świadczeń pracowniczych.

Powiązane pojęcia

• B2B – samozatrudnienie
• Kodeks pracy
• Umowa zlecenie
• Umowa o pracę vs B2B
• Mały ZUS Plus — kalkulacja
• Składka zdrowotna — Polski Ład