Słownik wynagrodzeń
zawód nadwyżkowy
Zawód nadwyżkowy to zawód, w którym liczba kandydatów znacznie przekracza liczbę dostępnych ofert pracy. Skutkuje to wydłużonym czasem poszukiwania zatrudnienia, presją obniżającą wynagrodzenia i koniecznością zdobywania dodatkowych kwalifikacji dla wyróżnienia się. Barometry zawodów PUP wymieniają jako nadwyżkowe w Polsce (2024 r.) m.in.: ekonomistów bez specjalizacji, socjologów, historyków, prawników.
Znaczenie w kontekście polskiego prawa pracy
W polskim systemie prawnym zawody nadwyżkowe nie są formalnie zdefiniowane w Kodeksie pracy, jednak ich status ma istotne konsekwencje na rynku pracy. Pracodawcy, zwłaszcza publiczne urzędy pracy (PUP), wykorzystują listy zawodów nadwyżkowych do planowania działań aktywizacyjnych, takich jak szkolenia czy dofinansowania zatrudnienia. Osoby wykonujące zawody nadwyżkowe często mogą korzystać z programów wsparcia finansowego, które mają na celu ułatwienie im znalezienia pracy lub przekwalifikowania się.
Pod względem podatkowym, zawód nadwyżkowy nie wpływa bezpośrednio na sposób rozliczania wynagrodzeń czy podatków. Jednakże długotrwałe bezrobocie w tych zawodach może skutkować koniecznością korzystania z zasiłków dla bezrobotnych oraz innych świadczeń z ZUS, co jest regulowane przez przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych i podatków PIT. Pracownicy w zawodach nadwyżkowych powinni zwracać uwagę na zmieniające się zasady rozliczeń i możliwości ulg, np. zerowy PIT dla młodych czy preferencje w składkach zdrowotnych.
Powiązane pojęcia
Przykład
Absolwent socjologii wysyła 40 aplikacji w 3 miesiące i nie dostaje odpowiedzi na większość z nich. Decyduje się na roczny kurs analizy danych (Python, SQL), po którym jego szanse na rynku istotnie rosną — przechodząc z zawodu nadwyżkowego do deficytowego obszaru IT.