Słownik wynagrodzeń
czternasta emerytura (14. emerytura)
czternasta emerytura (14. emerytura) — to dodatkowe, jednorazowe świadczenie pieniężne przysługujące emerytom i rencistom, wypłacane raz w roku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od 2022 roku, mające na celu wsparcie finansowe osób pobierających świadczenia emerytalne.
Co to znaczy i jak działa
Czternasta emerytura, zwana także 14. emeryturą, jest formą wsparcia finansowego dla osób pobierających emeryturę lub rentę. Świadczenie to jest wypłacane corocznie, zwykle w sierpniu, przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W 2024 roku minimalna kwota 14. emerytury wynosi około 1 780 zł brutto, co odpowiada wysokości minimalnej emerytury. Kwota ta jest gwarantowana dla osób, których podstawowe świadczenie nie przekracza tej wartości.
Dla emerytów i rencistów, których podstawowa emerytura jest wyższa niż minimalna, 14. emerytura jest pomniejszana zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że świadczenie jest stopniowo zmniejszane o kwotę przekraczającą próg dochodowy i całkowicie wygasa dla osób, których miesięczne świadczenia przekraczają około 3 000 zł brutto. Dzięki temu mechanizmowi wsparcie trafia przede wszystkim do osób o niższych dochodach.
Wypłata czternastej emerytury nie wymaga składania odrębnego wniosku — ZUS ustala prawo do świadczenia na podstawie posiadanych danych o emeryturach i rentach. Świadczenie to jest zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), co dodatkowo zwiększa jego wartość netto dla beneficjentów.
Przykład liczbowy
Załóżmy, że emeryt pobiera miesięczną emeryturę w wysokości 2 500 zł brutto. W 2024 roku minimalna 14. emerytura wynosi 1 780 zł brutto. Ponieważ podstawowa emerytura jest wyższa od minimalnej, kwota czternastej emerytury zostanie pomniejszona o różnicę między świadczeniem a progiem 1 780 zł.
- Podstawowa emerytura: 2 500 zł brutto
- Minimalna emerytura (14. emerytura): 1 780 zł brutto
- Różnica: 2 500 zł – 1 780 zł = 720 zł
- Kwota 14. emerytury: 1 780 zł – 720 zł = 1 060 zł brutto
W efekcie emeryt otrzyma 1 060 zł brutto dodatkowego świadczenia. Jeśli natomiast miesięczne świadczenie przekroczyłoby około 3 000 zł brutto, 14. emerytura nie byłaby wypłacana.
Podstawa prawna
Podstawę prawną wypłaty czternastej emerytury stanowi ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z realizacją niektórych świadczeń emerytalno-rentowych. Szczegółowe zasady wypłaty, w tym kryteria dochodowe oraz terminy, reguluje rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej. Informacje o wysokości minimalnej emerytury i innych świadczeniach pochodzą z danych GUS i ZUS na rok 2024.