Słownik wynagrodzeń
emerytura
Emerytura to świadczenie pieniężne wypłacane przez ZUS po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Polski system emerytalny opiera się na trzech filarach: I filar — konto w ZUS (składki emerytalne waloryzowane corocznie), II filar — OFE lub subkonto ZUS, III filar — dobrowolne oszczędności (PPK, PPE, IKE, IKZE). Wysokość emerytury z I i II filaru oblicza
Znaczenie w kontekście polskiego prawa pracy
Emerytura w Polsce jest uregulowana przede wszystkim w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tzw. ustawie emerytalnej) oraz w Kodeksie pracy. Ustawowy wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, jednak możliwe są wcześniejsze lub późniejsze przejścia na emeryturę, uzależnione od stażu pracy i spełnienia określonych kryteriów.
Składki emerytalne są obowiązkowe i odprowadzane przez pracodawców oraz pracowników do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wysokość składek i ich rozliczenie regulują przepisy podatkowe oraz ubezpieczeniowe. Emerytury podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT), a od 2024 roku obowiązują nowe zasady dotyczące składki zdrowotnej, które również wpływają na ostateczną kwotę świadczenia netto.
System emerytalny opiera się na trzech filarach, z których pierwszy i drugi są obowiązkowe, a trzeci dobrowolny i mający na celu zwiększenie zabezpieczenia finansowego na starość. Pracownicy mogą dodatkowo korzystać z Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) lub Indywidualnych Kont Emerytalnych (IKE i IKZE), które pozwalają na oszczędzanie z preferencjami podatkowymi.
Przykład liczbowy
Załóżmy, że pracownik zarabia 5 000 zł brutto miesięcznie. Składki emerytalne wynoszą 19,52% podstawy wymiaru składek, z czego połowa (9,76%) jest opłacana przez pracownika, a połowa przez pracodawcę. W ciągu roku na konto ZUS trafia więc około 11 712 zł (5 000 zł × 12 miesięcy × 19,52%).
Po osiągnięciu wieku emerytalnego, wysokość emerytury zależy od zgromadzonych składek oraz wskaźników waloryzacji i średniego dalszego trwania życia. Przykładowo, jeśli zgromadzony kapitał pozwoli na wypłatę emerytury w wysokości 2 000 zł brutto miesięcznie, to po odliczeniu podatku PIT oraz składki zdrowotnej, emerytura netto wyniesie około 1 800 zł.
Warto podkreślić, że powyższe wartości są orientacyjne i zależą od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego, w tym od okresów składkowych, rodzaju zatrudnienia oraz dodatkowych oszczędności w III filarze.
Powiązane pojęcia
Przykład
Mężczyzna przechodzi na emeryturę w wieku 65 lat po 40 latach pracy. Zgromadził 400 000 PLN kapitału na koncie ZUS. Dzieląc przez 211 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia dla 65-latka), otrzymuje ok. 1 896 PLN emerytury brutto miesięcznie.