ranking
Luka płacowa kobiet i mężczyzn według grup zawodowych — ranking BSW 2022
Które zawody mają najwyższą lukę płacową w Polsce? Ranking 163 grup zawodowych KZiS według wskaźnika GPG z Badania Struktury Wynagrodzeń GUS 2022.
Czym jest luka płacowa (GPG)?
Wskaźnik GPG (Gender Pay Gap) mierzy różnicę między przeciętnym wynagrodzeniem brutto mężczyzn i kobiet jako procent zarobków mężczyzn. Eurostat publikuje ten wskaźnik dla Polski rokrocznie (Polska: 4–5% w ujęciu niekorygowanym). GUS w Badaniu Struktury Wynagrodzeń z października 2022 r. idzie krok dalej — dostarcza GPG dla każdej z 163 grup zawodowych KZiS z osobna. To pozwala zobaczyć, że luka może być niemal zerowa w jednym zawodzie i przekraczać 35% w innym.
Metodologia GUS BSW 2022
GPG w tym rankingu pochodzi z tablicy 17. Badania Struktury Wynagrodzeń za październik 2022 r. Obejmuje firmy zatrudniające co najmniej 10 pracowników. Wskaźnik obliczony jest ze średnich godzinowych wynagrodzeń brutto kobiet i mężczyzn — nie z przeciętnych miesięcznych. Różnica w formule istotna: przy pracy w niepełnym wymiarze (częstszej wśród kobiet) wynagrodzenie godzinowe jest porównywalniejsze niż miesięczne.
Top 15 grup z najwyższą luką płacową
| Poz. | Kod KZiS | Nazwa grupy zawodowej | GPG (%) |
|---|---|---|---|
| 1 | 212 | Matematycy, aktuariusze i statystycy | 35,5% |
| 2 | 314 | Technicy nauk biologicznych i medycznych | 33,4% |
| 3 | 325 | Inni technicy do spraw zdrowia | 28,1% |
| 4 | 835 | Marynarze pokładowi i pokrewni | 27,2% |
| 5 | 811 | Operatorzy urządzeń górniczych i wydobywczych | 26,6% |
| 6 | 731 | Rzemieślnicy pracujący z precyzją | 26,2% |
| 7 | 32 | Technicy do spraw zdrowia (łącznie) | 26,1% |
| 8 | 742 | Elektromechanicy i instalatorzy elektroniki | 25,7% |
| 9 | 131 | Kierownicy w produkcji przemysłowej, górniczej i budowlanej | 24,9% |
| 10 | 73 | Rzemieślnicy i robotnicy poligraficzni | 24,8% |
| 11 | 81 | Operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych | 24,4% |
| 12 | 74 | Elektrycy i elektronicy | 24,2% |
| 13 | 111 | Ustawodawcy i wyżsi urzędnicy | 24,1% |
| 14 | 31 | Technicy nauk fizycznych, chemicznych i technicznych | 23,9% |
| 15 | 732 | Drukarze i pokrewni pracownicy | 23,2% |
Dlaczego luka jest tak wysoka w matematykach i statystykach?
Kod KZiS 212 obejmuje aktuariuszy, analityków danych i statystyków. To zawody obecne zarówno w sektorze finansowym (ubezpieczenia, bankowość — wysokopłatny, zdominowany przez mężczyzn), jak i w administracji publicznej oraz edukacji (niższe wynagrodzenia, wyższy udział kobiet). Tej samej przyczyny — segregacji poziomej w obrębie grupy — należy szukać w przypadku techników zdrowia (niżej płatne stanowiska w ochronie zdrowia częściej zajmują kobiety) i elektryków (kobiety stanowią < 5% pracowników, co statystycznie podnosi wskaźnik przez małą próbę).
Grupy zawodowe z najniższą luką płacową
Po drugiej stronie rankingu: nauczyciele akademiccy, specjaliści administracji publicznej oraz pracownicy domowi — gdzie regulowane stawki, kolektywne tabele płac lub praca dorywcza wyrównują różnice.
Polska luka na tle UE
Niska niekorygowana luka ogólnopolska (4–5% wg Eurostatu) kontrastuje z wynikami branżowymi. Analiza GUS BSW 2022 dla całej gospodarki daje GPG = 7,9% (tabl. 17). Różnica wobec Eurostatu wynika z pokrycia: Eurostat liczy sekcje B–S, GUS BSW liczy firmy ≥10 pracowników. Obie wartości są niekorygowane — po kontroli za branżę, wiek i wykształcenie korygowana luka szacowana jest na 15–20%.
Podsumowanie
GPG w Polsce nie jest jednorodny. Zawody z dominacją mężczyzn i silną premią za staż wykazują luki rzędu 25–35%. Zawody sfery budżetowej ze standaryzowanymi tabelami płac mają lukę zbliżoną do zera. Dane te potwierdzają, że obniżenie ogólnej luki płacowej w Polsce wymaga przede wszystkim zmian w segregacji zawodowej, a nie wyrównania stawek godzinowych w tych samych stanowiskach.
Źródła
- GUS — Badanie Struktury Wynagrodzeń, październik 2022, tabl. 17 (Gender pay gap według grup zawodowych KZiS), stat.gov.pl
- Eurostat — earn_gr_gpgr2: Unkorygowana luka płacowa 2022, Polska, ec.europa.eu/eurostat