Artyści i wykonawcy

W 2024 roku, wynagrodzenie netto artysty zatrudnionego na umowie o pracę oblicza się, odejmując od kwoty brutto składki ZUS (emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45%), zaliczkę na PIT (12% lub 32% po przekroczeniu 120 000 zł rocznie), składkę zdrowotną (9%) oraz uwzględniając koszty uzyskania przychodu (standardowo 250 zł miesięcznie lub 50% dla twórców). Przykładowo, przy wynagrodzeniu brutto 6000 zł, artysta otrzyma około 4360 zł netto.

Artysta może skorzystać z 50% kosztów uzyskania przychodu, jeśli wykonuje działalność twórczą lub artystyczną, a jego wynagrodzenie dotyczy przeniesienia praw autorskich lub praw pokrewnych (art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT). Limit tych kosztów w 2024 roku wynosi 120 000 zł rocznie. Przekroczenie tej kwoty powoduje zastosowanie standardowych kosztów uzyskania przychodu.

W 2024 roku umowa o dzieło jest korzystniejsza podatkowo dla artystów, zwłaszcza gdy mają prawo do 50% kosztów uzyskania przychodu. Od umowy o dzieło nie odprowadza się składek ZUS (wyjątek: dzieło z własnym pracodawcą), a podatek PIT wynosi 12% do 120 000 zł rocznie. Umowa zlecenie wiąże się z obowiązkowymi składkami ZUS, co obniża wynagrodzenie netto.

Artysta prowadzący działalność gospodarczą samodzielnie rozlicza podatki i składki ZUS. W 2024 roku minimalna składka ZUS dla przedsiębiorców (bez ulg) wynosi 1 431,48 zł miesięcznie (w tym zdrowotna). Może wybrać opodatkowanie na zasadach ogólnych, liniowy PIT 19% lub ryczałt. Daje to elastyczność, ale wymaga samodzielnego prowadzenia księgowości i opłacania składek niezależnie od przychodów.

Artyści i wykonawcy zatrudnieni na umowie o pracę mają prawo do płatnego urlopu (art. 152–173 Kodeksu pracy), wynagrodzenia za czas choroby (art. 92), minimalnego wynagrodzenia (w 2024 roku 4 300 zł brutto), ochrony przed zwolnieniem w okresie choroby lub macierzyństwa oraz do świadczeń z ZUS. Przysługują im też prawa autorskie do utworów, jeśli nie zostały przeniesione na pracodawcę.